کنترل دما در ناوگانهای حمل و نقل کالاهای فاسد شدنی و حساس به تغییرات دما مانند مواد غذایی، دارویی، شیمیایی بسیار اهمیت دارد. زیرا قرار گرفتن این مواد در دماهای بسیار بالا یا پایین، باعث آسیب و فساد آنها شده و حتی در مورد حمل مواد شیمیایی احتمال آتشسوزی و انفجار وجود دارد. با نظارت مداوم دمای کالا مدیران ناوگان میتوانند به سرعت هر مشکلی که ممکن است ایمنی کالا یا راننده را به خطر بیندازد، شناسایی کرده و برطرف کنند. تجهیزات و فناوریهای مختلفی برای پایش دما در ناوگانهای حمل و نقل استفاده میشود که هر یک بنا بر نیاز شرکت به دقت و حساسیت دمایی بهکار میروند. در این مطلب بعد از بررسی فواید استفاده از سیستمهای پایش دما در مدیریت ناوگان، به بررسی تجهیزات مورد استفاده و نحوه انتخاب بهترین نوع میپردازیم.
مزایای استفاده از سیستمهای پایش دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل
پایش دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل مزایای بسیاری مانند افزایش ایمنی رانندگان و کالا، کاهش هزینه ناشی از فساد یا آسیب کالا، بهبود بهرهوری و افزایش رضایت مشتریان دارد. توجه به هر یک از این موارد در نهایت باعث افزایش درآمد شرکتهای حمل و نقل میشود.
۱.افزایش ایمنی رانندگان و کالا
استفاده از تجهیزات پایش لحظه ای دما داخل وسایل نقلیه حمل کالا به رانندگان این امکان را میدهد تا دمای محموله را در تمام طول مسیر در محدوده مشخص حفظ کنند. بنابراین کالاهای فسادپذیر آسیبی نمیبینند و مواد شیمیایی حساس به تغییرات بالای دمایی نیز دچار حادثه یا آتشسوزی نخواهند شد. همچنین پایش دما در مدیریت ناوگان به شرکتها کمک میکند تا از جریمه احتمالی ناشی از عدم انظباق با قوانین جلوگیری کنند. بهعنوان مثال شرکتهای فعال در صنعت غذا ملزم به رعایت استانداردهایی مانند HACCP یا FSMA هستند که تجهیز ناوگان حمل و نقل به سیستم پایش لحظهای دما به آنها در رعایت این مقررات کمک میکند.
۲. کاهش هزینه ناشی از فساد یا آسیب کالا
حمل و نقل محصولات فسادپذیر غذایی یا دارویی تحت شرایط دمایی نامناسب باعث آسیب و از بین رفتن آنها میشود. موضوعی که زیانهای مالی قابلتوجهی برای شرکتها دارد. پایش لحظهای دما در وسایل نقلیه این کالاها به شرکتهای حمل و نقل کمک میکند تا در صورت خروج دما از محدوده بهینه بلافاصله اقدامات لازم را انجام دهند تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود. در نتیجه هزینه شرکت به میزان چشمگیری کاهش مییابد.
۳. بهبود بهرهوری عملیات حمل و نقل
با دسترسی به دادههای لحظهای دما، شرکتهای حمل و نقل قادر خواهند بود تا مسیرها و برنامههای زمانی حمل کالا را بهینهسازی کنند تا محموله در سریعترین و کارآمدترین حالت به مقصد برسد. بنابراین هزینه حمل و نقل کاهش یافته و با بهبود زمان تحویل، بهرهوری عملیات افزایش مییابد.
۴. افزایش رضایت و وفاداری مشتریان
پایش دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل انتظار مشتریان در حمل کالا تحت شرایط ایدهآل دمایی را برآورده میکند. همچنین به شرکتهای حمل و نقل این امکان را میدهد که مشکلات را بهصورت پیشگیرانه و قبل از تاثیر نامطلوب بر کیفیت کالا شناسایی و برطرف کنند. رسیدگی سریع به مشکلات، از بروز شکایت مشتریان جلوگیری کرده و اعتبار شرکت از نظر کیفیت بالای حمل و نقل را افزایش میدهد.
انواع متداول سنسورهای دما در بازار
هر یک از تجهیزات و فناوریهای مورد استفاده برای پایش دما در وسایل نقلیه حمل کالا ویژگیهای مخصوص به خود را دارند. شش نوع رایج آنها به شرح زیر هستند:
۱.ترموکوپل
ترموکوپل (Thermocouple) سنسورهای دمایی هستند که از اتصال دو فلز متفاوت به یکدیگر تشکیل میشوند. این حسگرها متناسب با اختلاف دما بین دو محل اتصال، ولتاژی خاص تولید میکنند. ترموکوپلها به دلیل طول عمر بالا، دقت مناسب و زمان پاسخدهی سریع یکی از تجهیزات پرطرفدار پایش لحظه ای دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل هستند.
۲. RTD
سنسورهای دمایی RTD(Resistance Temperature Detectors) بر اساس تغییر مقاومت الکتریکی یک ماده با تغییر دما کار میکنند. این حسگرهای بسیار دقیق هستند و معمولا در حمل مواد غذایی، نوشیدنی، دارویی استفاده میشوند.
۳. ترمیستور
ترمیستور (Thermistor) حسگرهای دمایی هستند که بر پایه تغییرات مقاومت یک ماده نیمه رسانا با تغییر دما عمل میکنند. این سنسورها حساسیت بسیار بالایی دارند و زمان واکنش آنها به تغییرات دمایی بسیار سریع است. در صنعت، ترمیستورها برای سیستمهای تهویه مطبوع و خودروها مورد استفاده قرار میگیرند.
۴. دیتالاگر
دیتالاگر (Data Logger) سنسورهای دمایی هستند که برای ثبت و ذخیره دادههای دمایی در یک بازه زمانی مشخص بهکار میروند. این تجهیزات بیشتر در حمل و نقل انواع کالا و انبارداری برای پایش دمای محصولات حساس در محدوده دمایی مطلوب مورد استفاده قرار میگیرند.
۵. دماسنج مادون قرمز
دماسنجهای مادون قرمز (Infrared Thermometer) از طریق تشخیص تابش مادون قرمز ساطع شده از یک جسم دما را اندازهگیری میکنند. زمان واکنش این تجهیزات نسبت به تغییرات دما بسیار سریع است و از آنها در صنایعی مانند تهویه مطبوع، خودروسازی و مواد غذایی استفاده میشود.
۶. حسگرهای بیسیم
حسگرهای بیسیم (Wireless Sensors) سنسورهای دمایی مجهز به ارتباط بیسیم هستند و داده های مربوط به دما را بهصورت بیسیم به یک سیستم پایش مرکزی ارسال میکنند. به این شکل امکان نظارت و کنترل از راه دور دما بسیار ساده است. به همین دلیل برای پایش لحظه ای دما در حمل و نقل انواع مواد و انبارداری آنها کاربرد دارند.
پیادهسازی سیستمهای پایش دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل
پیادهسازی سیستمهای پایش دما در مدیریت ناوگان در ابتدای امر میتواند موضوعی چالشبرانگیز باشد. اما با توجه به اهمیت این موضوع در تضمین ایمنی و کیفیت تحویل کالاهای حساس به دما، اجرای آنها ضروری است. برای رفع مشکلات احتمالی در این مسیر گامهای اجرایی زیر میتواند تا حد زیادی کمککننده باشد:
۱.انتخاب راهکار مناسب پایش دما
تجهیزات متنوع و راهکارهای مختلفی برای پایش لحظه ای دما در مدیریت ناوگان وجود دارد. اما برای این کار لازم است راهکاری انتخاب شود که با نیازها والزامات خاص شرکت همخوانی داشته باشد. این موضوع به نوع کالا، دامنه دمایی مورد نیاز و مدت زمان حمل کالا دارد. بهعنوان مثال در مسیرهای کوتاه شهری دیتالاگرها ممکن است نیاز را برطرف کنند، اما در مسیرهای طولانی پایش لحظهای یک امر ضروری است. یا بعضی کالاها مانند مواد شیمیایی نیاز به سنسوری دارند که نسبت به تغییرات دمایی زمان واکنش سریعی داشته باشد.
۲. اطمینان از نصب مطمئن و کالیبراسیون صحیح
نصب یا کالیبراسیون نادرست با ثبت دادههای دمایی غلط، کیفیت و ایمنی محموله را به خطر میاندازد. بنابراین رعایت دقیق دستورالعملها و راهنمایی شرکت ارائهدهنده خدمات برای این موضوع بسیار اهمیت دارد.
۳. آموزش رانندگان و کارکنان
برای استفاده صحیح از تجهیزات پایش دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل رانندگان لازم است رانندگان و پرسنل در این خصوص آموزش ببینند. این آموزشها شامل آگاهیبخشی به اهمیت ارزیابی دما، نحوه تفسیر دادهها و روش انجام اقدامات اصلاحی در صورت خروج دما از محدوده بهینه است.
۴. تحلیل دادهها
پایش لحظهای دما، حجم زیادی از داده را تولید میکند که شامل اطلاعات ارزشمندی در مورد عملکرد سیستم پایش دما، وضعیت کیفیت و ایمنی محموله است. ارزیابی و تحلیل منظم این دادهها برای شناسایی مشکلات احتمالی یا فرصتهای بهبود بسیار اهمیت دارد.
جمعبندی
پایش دما در مدیریت ناوگان حمل و نقل ایمنی و کیفیت تحویل محموله و رانندگان در حمل کالاهای حساس و فسادپذیر را تضمین میکند. تجهیزات مختلف در این خصوص با توجه به نیاز شرکت و نوع محموله نصب میشوند که در این میان پیادهسازی صحیح آنها با همراهی شرکتهای معتبر فعال در مدیریت ناوگان بسیار مهم است. شرکت پیشگامان آسیا بهعنوان یکی از فعالان شناخته شده درطراحی سامانه هوشمند مدیریت ناوگان با در اختیار داشتن انواع سنسورهای دمایی پیشرفته این امکان را دارد تا شرکتهای حمل و نقل را در این خصوص همراهی کنند. کلیه مدیران ناوگان فعال در حوزه غذا، دارو و مواد شیمیایی یا اشتعالزا میتوانند ضمن تماس با کارشناسان از طریق شماره ۰۲۱۹۱۰۰۲۹۶۹ مشاوره لازم در این خصوص را دریافت کنند.
مراجع
